Miasto | Historia | Kultura | Sport | Miejsca | Edukacja | Prasa | Okolice | Aktualności
 
Prasa
Gazeta "Tanew" 10/1996
Towarzystwo Regionalne w Biłgoraju
Prawie od zawsze w każdym środowisku znajdowali się ludzie, którzy w większym lub mniejszym stopniu, starali się dbać o obraz własnej wsi czy miasta i chronić, zachowywać dla potomnych pamiątki i zabytki. Z upływem lat wspomniane dzieła sztuki, budowle, naczynia codziennego użytku i wiele innych rzeczy zaczęły nabierać innych dodatkowych wartości, stawały się reliktami przeszłości, historią istnienia i rozwoju człowieka - kultury i cywilizacji. Nie wszyscy dostrzegli piękno i wartość tych pozostałości minionych epok.
Dawna, drewniana zabudowa Biłgoraja , którą nierzadkie pożary wielokroć trawiły, nie pozostawia zbyt wielu pamiątek z przeszłości, a te które pozostały nie były otoczone należytą opieką. Częstokroć budując nowe, bezpowrotnie niszczono, bez zastanowienia to co stare i cenne. Znaleźli się jednak i tutaj ludzie, miłośnicy - biłgorajskiej ziemi - którzy indywidualnie starali się nie dopuścić do zniszczenia tego co jeszcze pozostało, zbierać pamiątki przeszłości, tworzyć zapiski, utrwalać na fotografii, chronić przed zapomnieniem. Działanie takie nie dawało jednak zbyt wielkich efektów, toteż postanowiono połączyć swoje siły i zamiłowania dla dobra miasta i regionu. W wyniku tego porozumienia, w dniu 20 marca 1968 roku założono Towarzystwo Regionalne w Biłgoraju. Ideą Towarzystwa stała się potrzeba pielęgnowania i popularyzowania postępowych tradycji regionu, ochrona zabytków, kultury materialnej i duchowej. Czyniono to na różne możliwe sposoby. Najbardziej owocny i widoczny okres działania Towarzystwa Regionalnego przypadł na lata 1968 - 1980, później kiedy ograniczono akcje odczytowe, publikacje i gromadzenie materiałów historycznych, opadł entuzjazm, a działalność Towarzystwa ograniczyła się do sporadycznych imprez. Wynikało to z powodu bardzo małych środków finansowych oraz zupełnego braku dotacji. W rezultacie, pomimo trudnych warunków działania Towarzystwo Regionalne może zapisać na swoim koncie:
Utworzenie Izby Pamięci poświęconej Mieczysławowi Romanowskiemu, w Szkole Podstawowej w Józefowie.
- Uratowanie od zniszczenia zespołu zabudowań zagrody sitarskiej, gdzie utworzono Muzeum Rzemiosła Ludowego, co w znacznej mierze zostało sfinansowane przez Towarzystwo Regionalne.
- Inicjatywa i wybudowanie w 1992 roku pomnika poświęconego żołnierzom Armii Krajowej Obwodu Biłgorajskiego, które to przedsięwzięcie sfinansowano niemal w całości ze składek ludności.
Zamierzeniem na najbliższą przyszłość jest renowacja pomników na skwerze przy dawnej elektrowni miejskiej.
Prowadzenie działalności wydawniczej, w całości finansowanej przez Towarzystwo Regionalne, dzięki czemu ukazały się takie propozycje:
a) "DZIEJE BIŁGORAJA" - 1976 r.
b) "GWARY OKOLIC BIŁGORAJA" -1976 r.
c) Album - folder "400 LAT BIŁGORAJA" - 1978 r.
d) "WIEŚ WALCZĄCA 1939 - 1944" -1993 r.
Książki te można nabyć w siedzibie Towarzystwa Regionalnego w Biłgoraju przy ul. T. Kościuszki 13, pokój nr 30.
Ponadto Towarzystwo udzieliło wsparcia przy wydaniu w 1995 r. książki pt. "SĄD POLOWY" Konrada Bartoszewskiego - "WIRA", promowało również pozycję Zbigniewa Jakubika "MÓJ WSTRĘTNY BRZUCH" - autora wcześniej wydanej książki "CZAPKI NA BAKIER", której trzecie wydanie już wkrótce znajdzie się na półkach księgarskich. W przygotowaniu znajduje się książka Stanisława Mazura o okupacji niemieckiej w samym mieście Biłgoraju.
- Opracowano również w 1993 r. i 1994 r., ale nie wydano, następujące pozycje:
a) "Historia miasta Frampola i jego okolic"
b) "Stosunki narodowościowe i wyznaniowe regionu biłgorajskiego w XVIII i XIX w. na przykładzie gminy Obsza."
Członkowie Towarzystwa Regionalnego prowadzili i prowadzą nadal, lecz z mniejszą intensywnością
- działalność odczytową na tematy związane z historią regionu. W latach 1968 - 1978 takich odczytów, w klubach, bibliotekach, szkołach oraz na różnych imprezach odbyto się 287, natomiast w okresie 1979 - 1995 tylko 112. Wygłaszane są także odczyty przeznaczone wyłącznie dla młodzieży, w szkołach, bibliotekach i domach kultury, przy okazji różnych rocznic, na temat udziału naszych krajan w walkach o niepodległość, o specyficznej kulturze regionu biłgorajskiego, o przemianach jakie wystąpiły w poszczególnych okresach, w dziedzinie oświaty, kultury, techniki i cywilizacji. Nie rzadkie są również tematy o folklorze czy specyficznej strukturze wyznaniowej naszych miasteczek do II wojny światowej. Przejawem troski Towarzystwa Regionalnego o sprawy miasta i regionu jest występowanie do organów samorządowych z propozycjami co do nadania nazw zupełnie nowym ulicom miasta. Chodzi o wyróżnienie tych ludzi, którzy zasłużyli się dla miasta, regionu, kraju lub zasłynęli w świecie - np. Maciej Rataj, Izaak Bashevis Singer - laureat Nagrody Nobla. Z inicjatywy Towarzystwa Regionalnego rzeka Tanew zachowała swoje walory rekreacyjne, miała bowiem ulec regulacji w ramach prac melioracyjnych. Utworzono także zbiorowy cmentarz partyzancki na wsi Osuchy oraz wybudowano tamże Izbę Pamięci Narodowej. Wieloletnie starania o wydanie "GAZETY BIŁGORAJSKIEJ" zostały częściowo zrealizowane w latach 60-tych, kiedy ta gazeta ukazywała się sporadycznie.
Główną bolączką Towarzystwa jest jednak brak dynamicznego działania ze strony członków, którym lat przybywa a równocześnie spada ich liczba. Ze 140 członków zrzeszonych w szczytowym okresie rozwoju tej organizacji, czyli w okresie obchodów 400 lecia Miasta Biłgoraja, dzisiaj doliczyć się można zaledwie 37 osób. Nie ma dopływu nowych członków, zwłaszcza młodzieży. Dotkliwością ograniczającą działanie Towarzystwa jest również brak odpowiednich funduszy. Urząd Miejski z wyjątkiem pomocy finansowej przy budowie pomnika żołnierzy AK, nie wspiera finansowo Towarzystwa. Na zakończenie godzi się wymienić chociaż niektórych członków Towarzystwa z tak liczną niegdyś i prężnej organizacji: Witold Dembowski - prezes, Mieczysław Grygiel - wiceprezes, Jerzy Markiewicz - prezes honorowy, Bolesław Skrok, Jan Krzesiński, Wacław Jamroz, Jerzy Waszkiewicz, Tomasz Bordzań, Leon Iwańczyk, Roman Sokal, Czesław Nizio i wielu innych nie wymienionych. Na podstawie materiałów opraco-wanych przez Witolda Dembowskiego zebrał

Ryszard Złamański

©Arkadiusz Lipiec Informacje | Strona główna Szukaj: