Miasto | Historia | Kultura | Sport | Miejsca | Edukacja | Prasa | Okolice | Aktualności
 
Prasa
Gazeta "Tanew" 2/1998
Zagroda sitarska
Zarówno w samym Biłgoraju jak i w jego najbliższej okolicy już na przestrzeni wieku XVII i XVIII wykształcił się specyficzny, indywidualny typ regionalnego budownictwa tworzony przez sitarzy biłgorajskich. Z przekazów etnograficznych, historycznych a przede wszystkim ikonograficznych wynika, że podobnie jak w większości miast i miasteczek dawnej Lubelszczyzny, które charakteryzowały się niskim stopniem urbanizacji i zamieszkiwane były przez mieszczan utrzymujących się wyłącznie lub po części z rolnictwa czy też hodowli, była to zabudowa o charakterze zagrodowym.

Sitarze biłgorajscy z reguły, oprócz działalności czysto rzemieślniczej, sami bądź przy pomocy wynajętych parobków uprawiali ziemię i hodowali inwentarz żywy. Siłą rzeczy więc musieli mieć także, oprócz domu mieszkalnego budynki gospodarcze i inwentarskie spełniające funkcje podobne jak w gospodarstwie typowo wiejskim. Stąd też właśnie zagrody sitarskie były najczęściej obiektami typu miejsko - wiejskiego z wygodnym i obszernym domem mieszkalnym, reprezentującym raczej architekturę małomiasteczkową oraz z budynkami gospodarczymi, takimi jak: drewutnie, spichlerze, budynki inwentarskie, stodoły.

Na dzień dzisiejszy dysponujemy bardzo skromną ilością danych, tak w literaturze jak i zachowanych obiektów, na bazie których moglibyśmy się pokusić o bliższe scharakteryzowanie typowego budownictwa sitarskiego. Przyczyn braku obiektów należy się doszukiwać przede wszystkim w tragicznym losie miasta, które na przestrzeni swego ponad czterystuletniego istnienia było wielokrotnie niszczone. Biłgoraj leżący na szlaku przemarszów wojsk w trakcie wojen toczonych w XVII i XVIII wieku, był przez te wojska systematycznie i bezlitośnie palony i grabiony. Natomiast w latach względnego pokoju, wybuchające wskutek zwykłej ludzkiej nieostrożności pożary dopełniały zniszczeń, drewnianego w swej zabudowie miasta. Lata ostatniej wojny, kampania wrześniowa i kilkakrotne bombardowanie bezbronnego miasta, połączone z podpaleniami dokonanymi przez dywersantów niemieckich oraz zniszczenia z okresu okupacji, pozbawiły je prawie całkowicie zabudowań pochodzących z końca XVIII i XIX wieku.
c.d.n.

Jerzy Waszkiewicz

©Arkadiusz Lipiec Informacje | Strona główna Szukaj: