Miasto | Historia | Kultura | Sport | Miejsca | Edukacja | Prasa | Okolice | Aktualności
 
Prasa
Gazeta "Tanew" 5/1995
Dzieci Zamojszczyzny
"Świadomi odpowiedzialności za losy naszej Ojczyzny uważamy za swój szczególny obowiązek kształtowania świadomości historycznej społeczeństwa o losach dzieci polskich w czasie II - wojny światowej"

fragment Statutu Stowarzyszenia Dzieci Zamojszczyzny

Cl CO PRZEŻYLI

Dzisiaj są już po sześćdziesiątce, siwe skronie, pomarszczone twarze, zmarnowane zdrowie, zmarnowane dzieciństwo. Jakie dzieciństwo? Czy ono w ogóle było? W wieku siedmiu, dwunastu, czternastu lat stawali się dojrzałymi w przeżycia ludźmi. Widzieli mękę i śmierć wielu swoich bliskich, swoich rówieśników i ludzi, którzy zuchwale niszczyli to dzieciństwo - to młode życie. Doświadczali cierpień, głodu, zimna. Wydarci siłą rodzicom, schorowani, wystraszeni. Patrzyli jak człowiek staje się niczym, jak niczym stawali się sami. Tam, za drutami obozów tam pozostało ich dzieciństwo, Generalplan Ost des Reischfuhrer SS i akcja wysiedleńcze - pacyfikacyjna kryptonim "Wehrwoli" -wyznaczały ich przeznaczenie. Plan wschodni Himiera zakładał wyniszczenie i wysiedlenie z terenów Polski i byłego ZSRR ok. 51 min ludności. Na Zamojszczyżnie realizacja tego planu była poprzedzona próbną akcją wysiedleńczą już w listopadzie 1941 r. Realizacja planu została zakończona w lipcu 1943 r.

W wyniku akcji wysiedleńczej na Zamojszczyżnie, hitlerowcy wysiedlili 310 wsi, około 110 000 mieszkańców, wśród których znalazło się około 35 000 dzieci. Trafiali do pracy w Rzeszy lub obozów w Zamościu i w Zwierzyńcu.

Obóz w Zwierzyńcu budowany od lata 1940 r. do wiosny 1941 r. Od 1 kwietnia do września 1942 r. umieszczono tam 320 jeńców francuskich. Obóz rozbudowywano dalej, powstało 23 baraki. W marcu 1943 r. stał się obozem dla wysiedlonej ludności z południowej części zamojszczyzny. Obóz ten przeszło około 24 000 ludzi, wśród nich 7000 dzieci. Zmarło ponad 200 dzieci, które nie wytrzymały nieludzkich warunków obozowych, bicia i tortur. W tym obozie znajdowało się 800 mieszkańców Biłgoraja wysiedlonych w czerwcu 1943, część z nich wywieziono do Niemiec na przymusowe roboty, głównie młodych mężczyzn l kobiety. Około 700 osób pozostało w obozie.

Cl co przeżyli w kwietniu 1991 roku utworzyli Stowarzyszenie Dzieci Zamojszczyzny z siedzibą w Biłgoraju. Celem stowarzyszenia jest reprezentowanie interesów członków w stosunku do władz państwowych i samorządowych, staranie się o zadośćuczynienie za krzywdy od władz niemieckich, opieka i pomoc swoim członkom, oraz szeroka działalność upamiętniająca martyrologię dzieci zamojszczyny w okresie wojny. W organizacji pracują społecznie, utrzymują się z własnych składek. Stowarzyszenie reprezentuje zarząd w składzie: Bolesław Szymanik Prezes, Jan Mroczek i Czesław Lukasik -zastępcy prezesa, Jan Filist sekretarz, Czesław Skiba - skarbnik, Mieczysław Kożuszek, Józef Tracz, Jan Blicharz, Zbigniew Olszyński - członkowie.

Stowarzyszenie działa na terenie całego kraju, ale jego centrum jest na Ziemi Biłgorajskiej. Podstawowym ogniwem są koła. Dwa z nich: nr 1 i nr 2 działają w Biłgoraju. Pozostałe koła istnieją w Lublinie, Warszawie, Starogardzie Szczecińskim, Olsztynie - tam też znaleźli się wysiedleńcy z zamojszczyzny po wyzwoleniu. Wracali z Niemiec ale nie mieli już własnych domów, wyginęły ich rodziny, pozostali więc na ziemiach odzyskanych. Również z Zamościu i Obszy funkcjonują koła stowarzyszenia. Zarząd czyni starania o zorganizowanie następnych kół w województwie wrocławskim. Stowarzyszenie skupia prawie 2000 członków. Członkowie zwyczajni to osoby, które w okresie okupacji zamieszkiwali na zamojszczyźnie i ze względów politycznych, narodowościowych były represjonowane lub więzione w obozach hitlerowskich podczas II wojny światowej. Warunkiem był wiek nie więcej niż 14 lat w chwili aresztowania. Statut wymaga również udokumentowania represji lub pobytu w obozie oraz nienagannej opinii i postawy moralnej.
cdn.

M. J. Szubiak

©Arkadiusz Lipiec Informacje | Strona główna Szukaj: